शिक्षकले बुझ्नुपर्ने कुरा

गङ्गाराम गड्तौला

संसारका सबै मानिस फरक हुन्छन् । अनुहार फरक । मस्तिष्क फरक । विचार फरक । बुझाइ फरक । सोचाइ फरक । क्षमता फरक । रुचि फरक । मन फरक । तरिका फरक । एउटै वस्तुलाई पनि फरक फरक हेराइ । विज्ञानले भनेको । शिक्षकले बुझ्नुपर्ने ।

कक्षामा कति थरी विद्यार्थी छन् ? पारिवारिक भिन्नता । भौगोलिक भिन्नता । जातीय भिन्नता । संस्कारगत भिन्नता । वर्गीय भिन्नता । आर्थिक अवस्थागत भिन्नता । शैक्षिक स्तरगत भिन्नता । जिनगत भिन्नता । यही भिन्नता व्यक्तिको सिकाइ क्षमतामा विशेष महत्व राख्दछ । यसैले कोही गणितमा जान्ने छन् । नेपालीमा कमजोर । कोही अंग्रेजीमा सिपालु छन् । विज्ञानमा लद्दु । कसैलाई गीत गाउन मन पर्छ । कोही नाच्न जान्दछन् । कसैले राम्रो चित्र बनाउ“छन् । कोही कविता कोर्छन् । खेलकुदमा राम्रा पनि छन् । कोही तर्क गर्न रुचाउ“छन् । खोज अनुसन्धान गर्न कोही अघि सर्छन् । कोही एक्लै बसेर पढ्न । कसैलाई टिभी हेरेर पढ्न मन हुन्छ । कोही शान्त वातावरणमा ।

कक्षाकोठा समाजको प्रतिनिधि हो । संसारको प्रतिनिधि । त्यहा“ संसार अटेको छ । शिक्षक ती सबैलाई बुझ्ने हुनुपर्छ । हामीले हिन्दी सिनेमा ‘तारे जमिन पर’ हेरेकै छौ“ । सबैलाई एउटै स्वाद मिठो लाग्दैन । एउटै औषधि सबै रोगमा काम लाग्दैन ।

शिक्षण गर्नु भनेको उपचार गर्नु हो । शिक्षण र उपचारमा समानता छ । चिकित्सकले रोगको हिस्ट्री केलाउ“छ । शिक्षकले क्षमताको हिस्ट्री । पूर्वज्ञानको हिस्ट्री । उमेर समूहको हिस्ट्री । उमेर समूहका विशेषता । कुन उमेर समूहमा कस्तो व्यवहार । कस्तो शिक्षण विधि । हामीले सबै विषयका सबै कक्षाहरूमा एउटै विधि अपनाएका छौ“ कि !

नेपालको शैक्षिक उपलब्धि १०-१५ प्रतिशत मात्रै छ रे ! अर्थात् सय जनाले पढे भने बढीमा १५ जनाले मात्रै पढाइबाट जीवन चलाएका छन् । अध्ययनले देखाएको । यो दर विकसित राष्ट्रहरूमा ९० प्रतिशत सम्म हुन्छ । अर्थात् पढाइ अनुसारको काम पाउ“छन् ।

हो, राज्यले रोजगार दिन सकेन । सबैले काम पाएनन् । अवसर कम छ । आर्थिक लगानी पर्याप्त छैन । सम्भावना छैन । शिक्षित बेरोजगार छन् । अर्कै पाटो । विज्ञले बुझ्ने कुरा । नीति निर्माताले बुझ्नुपर्ने । सरकारले बुझ्नुपर्ने कुरा । कक्षाकोठा बाहिरको कुरा । तर कक्षाभित्रको ? हाम्रो कुरा । शिक्षकको कुरा ।

हाम्रो शैक्षिक प्रणाली ठिकै छ । प्रणालीको उपलब्धि ? पाठ्यक्रम र्हेयौ“ ? सक्षमतामा आधारित । त्यो भनेको के ? नराम्रो छैन । शैक्षिक प्रणालीले सबैलाई अवसर दिएको छ । सबैको क्षमता पहिचान गर्न भनेको छ । क्षमता अभिवृद्धि गराउन निर्देशन दिएको छ । अनि कार्यान्वयन ? पढाइमा गरिएको खर्च स्वाहा !

हुन पनि हो । देशका युवा पलायन हुने क्रम जारी छ । पढेका पनि । नपढेका पनि । विदेश जाने कति नेपालीले पढाइ अनुसारको काम पाएका छन् ? कारण ? सिकाइमा मल्टिपल इन्टेलिजेन्स । उपेक्षित उपचार । उसले आफ्नो क्षमता विकास गर्न पाएन । प्रतिभा प्रस्फुटन गर्ने अवसर पाएन । बाल्यकालमा उसले प्रतिभा बताउन खोज्यो । जिज्ञासा राख्यो । प्रश्न सोध्यो । उत्तर पाएन । चित्त बुझेन । पर्खियो । धैर्य र्गयो । कुनै दिन आफ्नो भावनाको कदर हुने कुरामा ऊ आशावादी बनिरह्यो । विडम्बना, कहिल्यै उसको क्षमताले विकास हुने अवसर पाएन । उत्तर पाएन । गणितका सूत्र मात्रै पढाइ बन्यो । नेपालीका निबन्ध मात्रै पढाइ बने । उसले क्रिकेटमा जिल्ला जितेर स्कुलको नाम कमाएको कुरा ओझेलमा र्पयो । नृत्यमा ताली पाएको, चित्रमा नया“ आविष्कार गरेको र बि बोइङ गरी सबैलाई मनोरञ्जन दिएको कुरा मार्कसिटमा देखिएन । फेल भयो । गणितमा २ ल्यायो । नेपालीमा ४ ल्यायो । निर्धारण गरियो । त“ फेल । केही जान्दैन । पढेर खा“दैन ।

अर्को तर्फ । रट्छ । खेलकुदमा इन्ट्रेस्ट छैन । गीत गाउन जान्दैन । अगाडि गएर बोल्न डराउ“छ । किताबको किरो । बुकिस । रटेर सयमा सय ल्यायो । निबन्ध लेख्यो । प्रथम भयो । जान्ने ठहरियो !

भोलिको संसारलाई कस्ता मानिस चाहिएको छ ? अनि हामी कस्ता मानिस उत्पादन गर्दै छौ“ ? टिभी च्यानल त हेरेकै छौ“ । प्रतिभाका क्षेत्र विस्तारित भइरहेका छन् । टिभीमा चित्र बनाउनेले गुणस्तरीय जीवन बिताइरहेको छ । नया“ सोच । नया“ प्रस्तुति । नया“ नया“ प्रतिभा । गुणस्तरीय जीवनका लागि मार्कसिट नै काफी हो त ?

नेता र अभिनेता दुवै चाहिन्छ । सबै पेसा गर्नेलाई मनोरञ्जन दिने पनि चाहिन्छ । शिक्षक पनि चाहिन्छ र दीक्षक पनि । इन्जिनियर पनि चाहिन्छ । डाक्टर पनि । कलाकार पनि चाहिन्छ । समाजसेवी पनि । मोनिटर छानौ“ त, कतिले हात उठाउ“छन् ? कोही सानोतिनो दुर्घटनामा परोस् कक्षामा, सहयोगी कति हुन्छन् ? सायद फस्ट हुनेहरू डराएर भाग्छन् । लद्दुले बिरामीलाई बोकेर अफिस लैजान्छ । उसलाई पानी छ्यापिदिन्छ । के हो ? यति त हामी बुझ्न सक्छौ“ कि ! हामी आफ्नो बुझाइ लाद्न खोज्छौ“ । आफ्नो कुरा सिकाउन खोज्छौ“ । हामीले पहिल्यै बनाएका छौ“ — फम । मान्छे हाल्ने सा“चो । हाम्रो फममा जबरजस्ती ल्याउन खोज्छौ“ । सा“चोभित्र पस्यो । मान्छे बन्यो । अटाएन । अमान्छे बन्यो । बिग्रियो हाम्रो बुझाइमा । अनि ऊ भा“चिन्छ । फुट्छ । टुक्रिन्छ । भएको यही हो । उसलाई उसकै फममा सजिन दिऔ“ । त्यही फमलाई सजावट गरौ“ । कुरा सकिन्छ । क्षमताको विकास । प्रतिभाको प्रस्फुटन ।

संसारमा जति मानिस छन् त्यति नै बाटा छन् । प्रत्येकले आफ्नो बाटो आफै“ लिएर आएको हुन्छ । त्यही बाटोमा हि“ड्न दिऔ“ । बालकको आफ्नै बाटोमा । अनर्थ नलागोस् । बालकले खराब र असल छुट्याउन सक्दैन । ऊ फलो अप गर्छ हाम्रो । कुन विषयमा रुचि छ । कुन विषयमा दक्षता छ । कस्तो मनोविज्ञान छ । के कुरामा दक्षता हासिल गर्न सक्छ । यो पहिचान गरौ“ । विधि अपनाऔ“ । विधि परिवर्तन गरौ“ । विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षण विधि । विद्यार्थी सक्रिय । शिक्षक सहजकर्ता ।

चाइनिज भनाइ हेरौ“ : शिक्षक दौडियो भने विद्यार्थी हि“ड्छ । शिक्षक हि“ड्यो भने विद्यार्थी बस्छ । शिक्षक बस्यो भने विद्यार्थी सुत्छ । यसको अर्थ शिक्षकले विद्यार्थीलाई काम दिइरहनुपर्छ । अनुगमन गरिरहनुपर्छ । हौसला दिइरहनुपर्छ । तर विद्यार्थी सक्रिय भई आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गरिरहनुपर्छ । शिक्षकले बुझ्नुपर्ने । भनाइ हो – बालबालिका आफै“ बिग्रि“दैनन् ।

(लेखक कर्णाली एजुकेशन फाउन्डेसन, बुद्धशान्तिका प्राचार्य हुन् ।)

 लेखकलाई फेसबुकमा भेट्नुहोस् gangaram.gadtoula

Facebook Comments

348 प्रतिक्रिया

  1. Pingback: Google

  2. Pingback: Sterling Silver Jewelers

  3. Pingback: Psychic Christopher Golden

  4. Pingback: Voodoo business spell

  5. Pingback: Create a photography website

  6. Pingback: cursos online gratuitos com certificado

  7. Pingback: numm lock key blocker

  8. Pingback: garudaqq

  9. Pingback: clean water

  10. Pingback: Mejores estudios de Tatuaje

  11. Pingback: Unversial Basic Income

  12. Pingback: Computer Repairs

  13. Pingback: Andrew Wright Maine lawyer

  14. Pingback: psychic christopher golden

  15. Pingback: https://www.bestspiritualpsychic.com/

  16. Pingback: love spells for free that work instantly

  17. Pingback: Bestecktaschen bedrucken

  18. Pingback: Instagram unfollow

  19. Pingback: Andrew Wright Maine lawyer

  20. Pingback: psychic

  21. Pingback: psychic

  22. Pingback: Diploma In Computer

  23. Pingback: Keto Diet

  24. Pingback: Montreal Escorts

  25. Pingback: kryptomining schweiz

  26. Pingback: Ghanaian forum

  27. Pingback: chandler tile removal

  28. Pingback: gps tracker

  29. Pingback: gay love spell

  30. Pingback: slovari

  31. Pingback: carnegiea gigantea for sale

  32. Pingback: how to prepare the nails for extensions how to prepare the nails for gel polish

  33. Pingback: image compressor

  34. Pingback: good sex toys for beginners

  35. Pingback: Fastest Ram Processor

  36. Pingback: سرور مجازی

  37. Pingback: برش ليزر

  38. Pingback: prepa en un examen

  39. Pingback: golf driving range

  40. Pingback: prayer

  41. Pingback: brazilian hair

  42. Pingback: remy hair

  43. Pingback: sexual

  44. Pingback: patriots pursuit

  45. Pingback: Indian hair

  46. Pingback: energy sources during emergencies

  47. Pingback: finger vibrator

  48. Pingback: special deals for your online shopping needs

  49. Pingback: Chinese herbal medicine remedies

  50. Pingback: malaysian hair

  51. Pingback: online sex enhancement mall

  52. Pingback: peruvian hair

  53. Pingback: remy peruvian malaysian indian Brazilian Hair

  54. Pingback: Conference

  55. Pingback: Bullet Sex Toy

  56. Pingback: slovar dalya

  57. Pingback: divanu tirisana

  58. Pingback: Black & White Stripes Dress

  59. Pingback: xianxia novel

  60. Pingback: clit vibrator

  61. Pingback: Face cream with snow algae.

  62. Pingback: first dildo

  63. Pingback: 100% pure kona coffee beans

  64. Pingback: travel tips

  65. Pingback: love spells that work fast

  66. Pingback: https://medium.com/@buygifts24/spring-2018-fashion-trends-44ab2427f033

  67. Pingback: sữa bột ensure

  68. Pingback: gastric

  69. Pingback: segodnya praznik

  70. Pingback: online project management app

  71. Pingback: universitémentouriconstantine

  72. Pingback: pochinki t shirt

  73. Pingback: pornuha

  74. Pingback: Alphabet

  75. Pingback: sasha grey vagina juice

  76. Pingback: first time buying a dildo

  77. Pingback: Atorvastatin

  78. Pingback: best christian movies

  79. Pingback: Hydroquinone

  80. Pingback: Hydroquinone

  81. Pingback: Poshmark login

  82. Pingback: atreef

  83. Pingback: laser tube factory

  84. Pingback: Pavers Contractor Point Pleasant NJ

  85. Pingback: web designers dundee

  86. Pingback: general contractor in santa clara

  87. Pingback: dildo toys

  88. Pingback: clit sucker

  89. Pingback: Master

  90. Pingback: برش لیزر

  91. Pingback: Accelerated Business Degree

  92. Pingback: drivers free

  93. Pingback: Sacramento Taxi airport

  94. Pingback: CARAT SIZE

  95. Pingback: womens affordable clothing

  96. Pingback: Sports news

  97. Pingback: electronic equipment dealers

  98. Pingback: lesbian vibrating strap on

  99. Pingback: pravoslavnie prazdniki 2063

  100. Pingback: trah_net_621

  101. Pingback: kakoy segodnya den

  102. Pingback: strapon sex

  103. Pingback: mouth stroker

  104. Pingback: digital marketing

  105. Pingback: Butt Plug Trainer

  106. Pingback: install america franklin tn

  107. Pingback: realistic cumming dildo

  108. Pingback: huge dildo

  109. Pingback: Fire Prick

  110. Pingback: toy haul

  111. Pingback: kegel balls

  112. Pingback: penis pump review

  113. Pingback: Beaded Sensations Glass Dildo

  114. Pingback: g spot vibrator

  115. Pingback: Men's Subscription Box

  116. Pingback: prostate stimulation

  117. Pingback: hd film izle

  118. Pingback: best selling vibrator

  119. Pingback: best selling adult toys

  120. Pingback: Adam and Eve Sex Toys Shopping and Comparison

  121. Pingback: http://www.loeldeal.com

  122. Pingback: best ways to make mone

  123. Pingback: yuridicheskie slovari

  124. Pingback: best bondage

  125. Pingback: male masturbators

  126. Pingback: Rabbit Vibrator

  127. Pingback: Silicone

  128. Pingback: pocket masturbator

  129. Pingback: Silicone baking sheet

  130. Pingback: tabata training

  131. Pingback: ladies and mens jewellery shops

  132. Pingback: mens essential accessories

  133. Pingback: strap on

  134. Pingback: images

  135. Pingback: IT Security Assessment in Jacksonville

  136. Pingback: vibrating underwear

  137. Pingback: betting tips

  138. Pingback: silicone rabbit vibrator

  139. Pingback: free milf porn online

  140. Pingback: 9 maya 2812

  141. Pingback: rabbit jack

  142. Pingback: DraftKings NBA

  143. Pingback: best sex toys for couples

  144. Pingback: Tire Pressure

  145. Pingback: friv

  146. Pingback: slovari efremovoi

  147. Pingback: Painters Brisbane

  148. Pingback: Gadgets for outdoors

  149. Pingback: tens massager

  150. Pingback: stormy's secret stormy daniels keiran lee

  151. Pingback: blacked nicole aniston i just want sex part 4

  152. Pingback: Daily Fantasy Sports

  153. Pingback: trah_net_621 porno24

  154. Pingback: Take my online class for me

  155. Pingback: College Basketball

  156. Pingback: trah_net_621 negritjanki

  157. Pingback: adam and eve vibrators

  158. Pingback: rotating rabbit vibrator

  159. Pingback: DraftKings NBA

  160. Pingback: سكس

  161. Pingback: quizhow

  162. Pingback: hilo property Inspection

  163. Pingback: Sex live show

  164. Pingback: Hardscape Brick Pavers NJ

  165. Pingback: kakoy zavtra prazdnik

  166. Pingback: best portable vaporizer

  167. Pingback: anal plug for women

  168. Pingback: aflamsex

  169. Pingback: سكس مترجم, سكس محارم, سكس

  170. Pingback: Monay conveter

  171. Pingback: rottweiler

  172. Pingback: Live sexy cams

  173. Pingback: Trending hip hop

  174. Pingback: Sexlive

  175. Pingback: Ubiquiti treiber

  176. Pingback: Tire change

  177. Pingback: hawaii professional inspections

  178. Pingback: Live sex girls

  179. Pingback: best kona inspection service

  180. Pingback: Freexxx

  181. Pingback: strawberry lube

  182. Pingback: Porno videos

  183. Pingback: Shemale cams

  184. Pingback: Iphone deal

  185. Pingback: lelo cruise

  186. Pingback: Cheap iphone cases

  187. Pingback: Iphone 7 case

  188. Pingback: Bluetooth Headphones

  189. Pingback: nihal seneviratne press reader

  190. Pingback: سكس

  191. Pingback: سكس مترجم

  192. Pingback: marketing automation

  193. Pingback: mind blowing orgasm

  194. Pingback: charged fingo finger vibe

  195. Pingback: dildo set

  196. Pingback: wand vibrator

  197. Pingback: butt plug video

  198. Pingback: سكس

  199. Pingback: Apple wholesale

  200. Pingback: سكس مترجم

  201. Pingback: Free MILF Porn

  202. Pingback: see through thong

  203. Pingback: 2018 NFL Schedule

  204. Pingback: Dr Garo Kassabian

  205. Pingback: custompc

  206. Pingback: new york apartments

  207. Pingback: SEO service toronto

  208. Pingback: AUTO TRADE

  209. Pingback: criminal lawyer

  210. Pingback: summer camp china

  211. Pingback: prazdnik zavtra

  212. Pingback: facebook

  213. Pingback: ben wa balls

  214. Pingback: rotating rabbit vibrator

  215. Pingback: lesbian massager

  216. Pingback: lesbian strapon sex

  217. Pingback: lesbian strapon dildo

  218. Pingback: best vibrators for lesbians

  219. Pingback: mp3 songs

  220. Pingback: Musicpleer

  221. Pingback: adult tube websites

  222. Pingback: Dog Art

  223. Pingback: butterfly vibrator

  224. Pingback: xtreme power turbo bullet

  225. Pingback: high end sex toys

  226. Pingback: best lube

  227. Pingback: women caught masturbating

  228. Pingback: tech house dj

  229. Pingback: hilo home inspections

  230. Pingback: sexy lingerie

  231. Pingback: Tablet repair

  232. Pingback: Inspections Hawaii Inc

  233. Pingback: Rocks Off Bubbles Sensations Plug

  234. Pingback: Luxury Vibrator Review

  235. Pingback: Rabbit Vibrator Review

  236. Pingback: Best Double Dildo

  237. Pingback: Classic Vibrator

  238. Pingback: adam and eve discrete shipping

  239. Pingback: Wand Massager

  240. Pingback: Personal Massager Review

  241. Pingback: Silver Bullet Vibrator

  242. Pingback: Adam and Eve Lubricant

  243. Pingback: 16 Function Rabbit Vibrator

  244. Pingback: nipple clippers

  245. Pingback: silicone vibrator

  246. Pingback: thrusting jack rabbit vibrator

  247. Pingback: how to tighten vagina

  248. Pingback: cong ty lam phim quang cao

  249. Pingback: poker 88

  250. Pingback: glass dildo review

  251. Pingback: Luminous Vibrator Review

  252. Pingback: real feel vibrator

  253. Pingback: vibrator tutorial

  254. Pingback: Laverdaddesnuda.com

  255. Pingback: MILF Porn

  256. Pingback: mp3juices

  257. Pingback: tubidy mp3

  258. Pingback: dildo review video

  259. Pingback: masturbation sleeve

  260. Pingback: small powerful vibrator

  261. Pingback: triple stimulator

  262. Pingback: vibrator waterproof

  263. Pingback: bullet sex toy

  264. Pingback: Air Excellence Air Conditioning and Heating Ellisville Missouri 63011 636 980 0998

  265. Pingback: php user management script

  266. Pingback: Mathematics

  267. Pingback: g spot stimulation

  268. Pingback: adamandeve.com radio commercial

  269. Pingback: how to delay male orgasm

  270. Pingback: romantic games for couples

  271. Pingback: adam and eve online

  272. Pingback: adam and eve coupon code

  273. Pingback: thai netflix

  274. Pingback: magiya

  275. Pingback: iPhone 5 Cable

  276. Pingback: iPhone Cable

  277. Pingback: Lenovo

  278. Pingback: together traveling

  279. Pingback: golfing equipment

  280. Pingback: hireahacker.net reviews

  281. Pingback: free download for windows 7

  282. Pingback: apps for pc download

  283. Pingback: app for pc download

  284. Pingback: apps download for windows 7

  285. Pingback: oral sex confessions

  286. Pingback: pc games for windows 8

  287. Pingback: lesbian couple vibrator

  288. Pingback: free download for laptop

  289. Pingback: app pc download for windows

  290. Pingback: free download for pc windows

  291. Pingback: games for windows pc download

  292. Pingback: free download for windows 7

  293. Pingback: pc games for windows 8

  294. Pingback: pc games free download

  295. Pingback: pc app for windows 8

  296. Pingback: spreader bar

  297. Pingback: delux sex toys

  298. Pingback: free full download for windows pc

  299. Pingback: prazdnik v rossii

  300. Pingback: remote vibrators

  301. Pingback: free download for windows pc

  302. Pingback: app download for windows

  303. Pingback: yoni masseur paris

  304. Pingback: masaje body body barcelona

  305. Pingback: massage naturiste paris

  306. Pingback: amazon bitcoin

  307. Pingback: free nintendo

  308. Pingback: japanese fukui datumou

  309. Pingback: japanese fukui datumou

  310. Pingback: سئو وب سایت

  311. Pingback: Phone sale

  312. Pingback: a&e booty boot camp training kit

  313. Pingback: adamandeve.com

  314. Pingback: waterproof vibe

  315. Pingback: how to get rich

  316. Pingback: adult g spot vibrators

  317. Pingback: auto taxi

  318. Pingback: surenda enhanced oral vibe

  319. Pingback: vibrators for women

  320. Pingback: unboxing bullet massager

  321. Pingback: datumoufukuiken

  322. Pingback: top news stories

  323. Pingback: purest kona coffees

  324. Pingback: buy pure kona coffee

  325. Pingback: interracial porn

  326. Pingback: Freemason Gifts

  327. Pingback: campervans campervans

  328. Pingback: Staining Jar

  329. Pingback: häst

  330. Pingback: K-8 Private School Portland

  331. Pingback: thruster toy

  332. Pingback: mygrind

  333. Pingback: the "original" accommodator

  334. Pingback: Best Wand Massager

  335. Pingback: Adam & Eve G-Bunny Slim

  336. Pingback: Adam & Eve Beginner's Power Pump

  337. Pingback: Best Kinky Bondage

  338. Pingback: large strap on dildo

  339. Pingback: female stimulant cream

  340. Pingback: Water Based Lube

  341. Pingback: Best Vibrating Anal Beads

  342. Pingback: paroles de chanson

  343. Pingback: دانلود آهنگ ایرانی

  344. Pingback: buy iPhone wholesale

  345. Pingback: emotional support pet

  346. Pingback: анальный секс девушки фото бесплатно

  347. Pingback: free download udemy paid course

  348. Pingback: Ben Wa Balls